آخرین مطالب
امکانات وب
فرازهایی از دعاهای با ارزش امام سجاد (ع) در صحیفه سجادیه
وَ اخْصُصِ اللَّهُمَّ وَالِدَيَّ بِالْكَرَامَةِ لَدَيْكَ، وَ الصَّلَاةِ مِنْكَ، يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِين (55)؛ اى خداوند، پدر و مادر مرا نيز به كرامت خود و رحمت خود مخصوص گردان، اى مهربان ترين مهربانان.
اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي أَهَابُهُمَا هَيْبَةَ السُّلْطَانِ الْعَسُوفِ، وَ أَبَرُّهُمَا بِرَّ الْأُمِّ الرَُّوفِ، وَ اجْعَلْ طَاعَتِي لِوَالِدَيَّ وَ بِرِّي بِهِمَا أَقَرَّ لِعَيْنِي مِنْ رَقْدَةِ الْوَسْنَانِ، وَ أَثْلَجَ لِصَدْرِي مِنْ شَرْبَةِ الظَّمْآنِ حَتَّى أُوثِرَ عَلَى هَوَايَ هَوَاهُمَا، وَ أُقَدِّمَ عَلَى رِضَايَ رِضَاهُمَا وَ أَسْتَكْثِرَ بِرَّهُمَا بِي وَ إِنْ قَلَّ، وَ أَسْتَقِلَّ بِرِّي بِهِمَا وَ إِنْ كَثُر. (56)؛ بار خدايا، چنان كن كه هيبت پدر و مادرم در دل من چنان باشد كه هيبت پادشاهى سخت مهيب، و به آن دو نيكى و مهربانى كنم آن سان كه مادرى مهربان به فرزند خود نيكى و مهربانى كند. خداوندا، فرمانبردارى از پدر و مادر و نيكى و مهربانى مرا در حق ايشان براى من شادى بخش تر گردان از به خواب رفتن بى خوابى كشيدگان و آب سرد نوشيدن جگر سوختگان، تا ميل و خواهش ايشان را بر ميل و خواهش خويش برترى نهم و خشنوديشان را بر خشنودى خود پيش دارم. خداوندا، چنان كن كه نيكى و مهربانى آن دو را در حق خود بسيار شمرم هر چند اندك بود و نيكى و مهربانى خود را در حق آن دو اندك شمرم هر چند بسيار بود.
توضیحی در مورد فراز زیبای امام سجاد (ع) :
خدایا! اطاعت پدر و مادر را برای من شیرینتر از بستر انسانی قرار ده که کم خوابیده است؛ زیرا برای انسانی که کم خوابیده، چیزی شیرینتر و محبوبتر از یک بستر راحت نیست. بنابراین امام میفرماید: خدایا! چنان کن که برای خدمت گزاری به والدین؛ و اطاعت آنها در خود، احساس نیاز کنم.
خدایا! اطاعت والدین را برای من گوارا قرار بده چنان که آب خنک را برای یک انسان عطشان محبوب و گوارا قرار میدهی؛ تا اطاعت و خواسته آنها را بر خواهشهای نفس خود مقدم بدارم. خدایا! چنان کن که کارهای خوب و خدمات آنها در چشم من زیاد جلوه کند؛ اگر جه آن کارها کم و کوچک باشد و خدمات و نیکیهای زیاد و طولانی مدت من در نظرم نا چیز باشد.
نکات 1: فرزندان نمیتوانند به عذر این که ما نمیدانیم چگونه با پدر و مادر خود معاشرت کنیم، مرتکب خطا شوند امام سجاد (ع) در قالب دعا میفرمایند : باید به وظایف خود نسبت به پدر و مادر علم پیدا کنیم.
2: فرزند باید از خدا بخواهد که به او قدرت بدهد تا به آموختههایش دقیق و صحیح عمل کند، یعنی بتواند خود را در مسیر خدمت و اطاعت والدین قرار بدهد؛ آن هم نه از روی کراهت و سختی و زحمت.
«اللَّهُمَّ خَفِّضْ لَهُمَا صَوْتِي، وَ أَطِبْ لَهُمَا كَلَامِي، وَ أَلِنْ لَهُمَا عَرِيكَتِي، وَ اعْطِفْ عَلَيْهِمَا قَلْبِي، وَ صَيِّرْنِي بِهِمَا رَفِيقاً، وَ عَلَيْهِمَا شَفِيقا»؛ (57) پروردگارا! صدایم را بدر برابرشان آهسته و سخنم را خوشایند و خویم را نرم نما و دلم را برآنان مهربان و مرا برایشان سازگار و بر آنان رحیم گردان.
اللَّهُمَّ لَا تُنْسِنِي ذِكْرَهُمَا فِي أَدْبَارِ صَلَوَاتِي، وَ فِي إِنًى مِنْ آنَاءِ لَيْلِي، وَ فِي كُلِّ سَاعَةٍ مِنْ سَاعَاتِ نَهَارِی. اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ اغْفِرْ لِي بِدُعَائِي لَهُمَا، وَ اغْفِرْ لَهُمَا بِبِرِّهِمَا بِي مَغْفِرَةً حَتْماً، وَ ارْضَ عَنْهُمَا به شفاعتی لَهُمَا رِضًى عَزْماً، وَ بَلِّغْهُمَا بِالْكَرَامَةِ مَوَاطِنَ السَّلَامَةِ. خدایا! چنان کن که من در پایان هر نماز، در دل شب، در هر ساعتی از ساعتهای روز و شب پدر و مادرمن را فراموش نکنم. خدایا! مرا موفق کن که به حرمت احسان و نیکی پدر و مادر آنها را یاد کنم و برای آنها طلب مغفرت کنم. خدایا! به خاطر دعای من نسبت به والدین، مرا بیامرز و به خاطر نیکیهای آنها نسبت به من، آنها را مشمول آمرزشت قرار بده، خدایا! من- اگر آبرویی در پیشگاه تو دارم- برای والدینم شفیع درگاهت میشوم؛ تو از آنها راضی باش، خدایا! جایگاه آنها را جیگاه سلام که بهشت تو است، قرار بده؛ آنها را مشمول کرامت و بزرگواری خود قرار بده. (58)
نتیجه گیری
اهمیت، فوائد و آثار احترام و احسان به والدین همچنین مفاسد و علاج عدم احترام به والدین را بازگو خواهیم کرد تا توانسته باشیم نتیجه ای مهم و زیبا از بحث گرفته باشیم.
- برای اهمیت احترام و احسان به والدین همین قدر بس است که حضرت رسول (ص) فرمودند: نیکویی با پدر و مادر، افضل است از نماز و روزه و حج و عمره و جهاد در راه خدا (59 )
- این احترام و احسان به والدین چه فوائد و آثاری به همراه دارد؟
1- باعث قبولی طاعات و عبادات میشود.
2- باعث تحصیل راضای خداوند میشود.
3- جوابگویی بخشی از خدمات آنهاست.
4- باعث میشود انسان راحت جان بدهد.
5- باعث میشود انسان عذاب قبر نداشته باشد و بهشتی شود.
6- چباعث حل مشکلات عاطفی میشود.
7- باعث استحمان و پیوند خانوادگی میشود.
8- فرزندان در آینده به ما احسان و احترام میکنند.
9- برکت عمر و ثروت را به همراه دارد.
- چگونه میتوانیم این احسان و اکرام به والدین را کسب کنیم؟
از لحاظ علمی: 1- دقت در آیات و روایاتی که بر این مسئله تاکید و تکیه دارند. 2- تامل در آفات ضد آن. 3- دقت در سیره اولیاء و برخورد با والدینشان. 4- شناخت حقوق آنان.
از لحاظ عملی: 1- خود را به عمل احیان به والدین واداشتن اگر چه در ابتدا سخت باشد تا اینکه باعث ایجاد ملکه در وجود ما گردد. 2- درخواست از خدا 3- احقاق حقوق آنها به تدریج.
برای احسان اکرام به والدین اقسامی را ذکر کردهاند:
1- احسان و اکرام مالی
2- لسانی: احسان و نیکی در گفتار
3- بدنی: احسان و نیکی به واسطه خدمتگزاری و کار انجام دادن برای آنان.
مصادیق احسان به والدین و حقوق آنها
در بعضی از کتب اخلاقی تا بیش از 80 مورد بیان نمودهاند که کا به ذکر بعضی از آنها میپردازیم:
1- اطاعت از والدین مگر در معصیت خالق
2- به اسم صدا نزدن والدین
3- جلو تر از والدین راه نرفتن
4- قبل از والدین ننشستن
5- سبب فحش دادن مردم به آنها نشدن
6- خشوع در برابر آنها، هنگامی که خشمگین میشوند.
7- شکر گزار آنها بودن درهمه حال
8- خیر خواه بودن آنان در نهان و آشکار
9- برآوردن حاجت آنها قبل از اینکه ابراز کنند.
عمده حقوق والدین پس از مرگ:
1- عمل کردن به وصیت ایشان چنانچه بر اساس قوانین شرعی است.
2- دعا کردن و درخواست رحمت از خدا برای ایشان
3- رسیدگی به بدهکاری مالی آنها
4- انجام عبادات وخواندن قرآن و نماز به یاد آنها
5- خواندن نماز قضا و گرفتن روزه قضا آنها
6- به زیارت قبور آنها رفتن
7- حفظ مودت و ارتباطات سالم خانوادگی پس از ایشان
8- احسان به دوستان آنها پس از وفاتشان
9- صدقه دادن و خدمت به مردم به نیت آنان
10- به زیارت معصومین (ع) رفتن به نیت آنها
حال اگر کسی بعد از خواندن این مطالب و حقوقی که راجع به احترام به والدین و احسان به والدین بیان شد متنبه نشد و بی توجه از کنار آنها بگذرد عقوبتهایی برای خود فراهم ساخته که به عاق والدین معروف است که در خاتمه به توضیحی در این مورد میپردازیم تا بحث را به صورت کامل جمع کرده باشیم و دیگر مطلبی باقی نمانده و اتمام حجت تمام شده باشد.
- کینه و خشم، بخل و تنگ نظری، محبت و وابستگی بهدنیا ریشه عاق والدین شدن است.
- احادیثی در این مورد بیان شده است که به ذکر مواردی میپردازیم:
«قال علی (ع) مِنَ الْعُقُوقِ إِضَاعَةُ الْحُقُوق» (60)؛ ضایع نمودن حقوق پدر و مادر بخشی از عاق شدن از طرف آنان است
«قال علی (ع) أَقْبَحُ الْمَعَاصِي قَطِيعَةُ الرَّحِمِ وَ الْعُقُو» (61 )؛ زشتترین گناهان ترک صله رحم و عاق والدین است.
«قال رسول الله (ص) : من أصبح مسخطا لأبويه أصبح له بابان مفتوحان إلى النار» (62)؛ هرکس مورد خشم والدینش باشد دو در از درهای جهنم بر او باز خواهند شد.
«وَ قَالَ الصادق (ع) : مَنْ نَظَرَ إِلَى أَبَوَيْهِ نَظَرَ مَاقِتٍ وَ هُمَا لَهُ ظَالِمَانِ لَمْ يَقْبَلِ اللَّهُ تَعَالَى لَهُ صَلَاة» (63) هرکس به پدر و مادر خود نگاهی تند و خشم آلود کند، در حالی که آنها به او ظلم هم کرده باشند خداوند نماز او را قبول نمیکند.
مفاسدی که بر شخص عاق والدین شده میشود
1- محرومیت از بهشت و بوی بهشت
2- سخت جان میدهد
3- عذاب قبر
4- غضب خدا
5- عدم قبولی طاعات و عبادات مانند نماز و...
6- فقر تنگدستی
7- گرفتار شدن شخص عاق والدین شده به آزار فرزندان خود
8- فروپاشی عواطف و نظان خانوادگی
9- ذلت
10- خرمج از دایره توفیق طاعت خدا
11- ناسپاسی نعمت خداست
12- بی رغبت شدن والدین، به تربیت فرزند
اقسام عاق والدین
1- ترک یاری والدین به زبان و گفتار
2- ترک کمک و معاونت بدنی
3- ترک کمک مالی
4- عدم احترام و تکریم آنها
5- کوتاهی در خدمت نمودن به آنها
6- بد زبانی
7- روی در هم کشیدن
8- صدا بلند کردن
9- دست بالای دست آنان گرفتن در هنگام دادن چیزی به آنها
10- جلوتر از آنان راه رفتن
11- عدم اطاعت و فرمانبرداری از آنان
نتیجه گیری یا تذکرات پایانی
1- آزار والدین و عاق آنها شدن حرام و از گناهان کبیره است.
2- ممکن است کسی پس از مرگ والدین به خاطر ترک حقوق آنها عاق شود.
3- سه گناه است که در دنیا خیلی زود عقوبتش داده میشود: نافرمانی والدین و ...
کسی که عاق والدین است به این کیفرها و نکبتها دچار میشود
1- در قیامت به شکل الاغ خواهد شد
2- از دعای والدین محرم میشود
3- بدبخت میمیرد
4- مورد لعن و نفرین پیامبر (ص) است.
5- عمر را کوتاه میکند
6- عذاب دوزخ را به همراه دارد.
7- در دنیا فرزندان با او همانگونه عمل میکنند.